"Са урамаш да хьежаш миска,
Ва ховш дика, со цара хьал".
"Урамаш" яхар фу яхилга да?
P.S. Урамаш - улицы)
Вид для печати
"Са урамаш да хьежаш миска,
Ва ховш дика, со цара хьал".
"Урамаш" яхар фу яхилга да?
P.S. Урамаш - улицы)
ДоттагIа
ДоттагIа, са гIалаташ ма леха,
Саг хулац уж вIалла доацаш.
Ламазаш деш, Даьлегара деха,
Нахац со бирса хургвоацаш.
Бехка боахкаргбац хьоx а аз,
ЧIоагIа миска, къе хьо хуле.
Сона кхы вогIадар дайнад пIаз,
Къе хилар да хьона гIойле.
Хьогар дезац сона, бохча, ахча,
Дика оамалац хьо даим леле.
Гаьн тIера баькха хул мерза хьач,
Сонта нах, цу ялатах беле а.
Корта хьа рузкъано тулабаь,
Ваьраз хинна хьо дохьал отте.
Из могаргдац хьона сона ла,
Мел гоам Iа юхьмараш сотте а.
Номаче, 17. Тушоли 2012 шу
Даькъаза Iимназе
Тхьайса вала воал со, укх керда Iимназеча,
Ма хоза латтар-кх денош, цу тиша дешалеча.
Ма къиза, хиннай шо ханаш, шийла Iанаш мо,
Керда гIанда тIа ва вагIаш, миска мо, меца бо.
Яр хьехархо тIачувхаш во, берашка даькъаза,
Ахча мичад ший яхаш, лувш царга бехказа.
Тхьо-м хьалъе маьхк йоацаш, меца аьрзеш мо,
Цу Iимназех цIа хеташ, цу техар ший наIараш во.
Ахча вIалла хьа ца денчоа, шиъ мара oттаргьяц.
Дукха хIам ховш хуле, дика дар вIалла гургдац.
Латтаргва из саьн чу, цхьа бIеха ваьраз мо,
Со тахан эгIаза йоде, ма делхадергда аз шо.
Даьр дешале со ухаш, кхыча тайпара-м дар
Цу даькъаза аре, со дукха сапаргIата вар.
Ма къиза тахьеж хьа бIаргаш, ва миска ера ди,
ДIавода со кхыча мехке, во дуташ шоана Iи.
Номаче, 25. Тушоли 2012 шу
Iимназ (я) - гимназия
дешале (я) - школа
Iи (да) - тень
ГIалгIай мотт
Ва гIалгIай мотт,
Са дега морзал.
Дай дошо ботт,
Iилманхой говзал.
Са гIалгIай мотт,
Хьа кIоарга овлаш,
Сен дарба молхаш,
Дагарянза чотт.
Номаче, 21. Бекарг 2012 шу
ботт (ба) - переплет
чотт (я) - счет
Со воацаш
Со воацаш леста хургда Iа
Вай берий деноргаш.
Лела хургья хьо са дехка,
Къайляьккха са нIоaргаш.
БаьцовгIаш бийсанега
Сатувса хургда а хьийганза.
Кхайкар фад са дега,
Iуйре хьа даькъаза, оттанза.
Апсний ашараш лийкхад,
ХьунагIа бирса дола михаш.
Техар гIончо саькхий Iад,
Латта цига хIанза а гIихаш.
Лехац рузкъа, во саго,
Тоъаш я цун зовзал.
Нийсдар алац вIалла баго,
Воккха сагийчун говзал.
Номаче, 02. Аьтинг 2012 шу
денорг (да) - дневник
нIоaргаш (я) - убежище (мн. ч.)
баьцовгIаш (я) - растения
апсний - абхазский/ая/ое
гIихаш (да) - лесополосы
Деха гIа
Деха гIа са, соца дита,
Из мукъане, кулга ца тохаш,
Са дегач, хиннач бесса дита.
Йийлха уйла са, дIамахьо,
Маьлхара файтон дIатетташ,
Дегач ма тоха сона пхо.
Са ховха така, бIехамаде,
Даькъаза хила гIерташ,
Сина цIенал са, ма кхоачде.
Аз вахар сай, сай дуне,
Са безамий кIоарга бердаш,
Лургдац хьона дIа, сай буне.
Номаче, 09. Аьтинг 2012 шу
сина цIенал (да) - нравственность
бердаш (да) - обрывистые берега
Еза сона аьвла сай
Шийла шар молаш, ахкан юкъе,
Комсий ткъовронашт кIалхе.
Цкъа хетар сона волаш сай къе,
ЧIоагIа бирса хеташ ер малхе.
Аренаш маьлхара, сира буне,
Дадес дына, геттар каетташ.
Хинна турпалхо, вежар уне,
Бетто шод ший, морха етташ.
Амма хеттац вайга саго,
Зама отташ, юха чакхайоалаш.
Хьайн моге, мукъа волаш гIо,
Йоханза юташ, дай кура гIалаш.
Ший Даймохк, лорбе беза,
ЙоархIаш цу тIа кхургайоацаш.
Аьрзий кIорига а, ший бIы беза,
Саг а вахалац, цIе цIа доацаш.
Еза сона аьвла сай, Iаьлий Ков,
Ший тайпар, седкъий лепаш.
Дай мо аз, йоттаргья лакха вIов,
Майра гойташ моастагIа, кепаш.
Номаче, 14. Аьтинг 2012 шу
шар (да) - пахта
малхе (я) - белый свет
йоархIаш (я) - сорняки
бIы (ба, да) - гнездо
аьвла (я) - село
ЦIе бутт
Арсамакхаш иллеш декаш да заманаг,
Миска нани яьгIа берий ага теркадеш.
Сатувсаш я из Даьлийчун совгIатаг,
Цкъа елха, цкъа даьсса ага тIахьеж.
Мух а ба ший тайпар зурам локхаш,
Iаьржа морхаш юха тIоац сегаеш.
Шераш хул даиман шийдар тохкаш,
Бераш доацаш чамза отта сагий беш.
Къаьна мордаш тIа гIолла Iодода хий,
Укх къиза вахаран йоханза зарба.
Кхийстар хьа ковн йисте моастагIий,
Диссадац хьона де цхьаккха дарба.
Бийсан хул хозаш тамашийна цIогIа,
Берий синош хет цкъаза юха Iехаш.
ДIинош къувкъаш, да делхаш а догIа,
Маьлхара дувхарца цIе бутт а сеткаш.
Номаче, 20. Аьтинг 2012 шу
арсамакхаш (да) - васильки
мордаш (да) - морщины
зарба (я) - печать
сетка - мерцать
Бералий ха
Дадес оалар сога даиман сиха ма ле,
Воккхалуш сихагIа кхест дуне а xьа.
Тахан доагIа сона даг сай берале,
Доккхий бIаргашца хьеж со цун тIеххьа.
Къаьнара цIа, са урамаш тиша,
Бурчолг хиннач бесса, мукх баа.
Гаьний гIаьнаш юха а ардарца дийша,
Михо латта хьош са рувгIанаш дIа.
Замано хьеставац хьо бер санна,
Ловзац шераш хьоца лечкъаргаь.
Бирса зурамаш локха цу ший ханах,
Къовлаш бералий кIай йола ниI.
Сиха ма ле оалар сога даим дадес,
Ха сиха йода, сахьаташ уддадеш.
ГIалаш а латтаргьяц хинначa бесса,
Шо а хургдац уж юха йотташ хьал, еш.
Амма бIаргашк шун лепаш хургья,
Даиман берий ха, къонала зама.
Ираз долаш шо а дахаш хургда,
Шо кхургда воккха сагий уйла Iама.
Номаче, 22. КIимарс 2012 шу
ардар (ба) - октябрь
Сигалахийкхухьарг йодаш
Сигалахийкхухьарг сиха йодаш,
Зувш из сел тамашийна лакхе.
Баьде урамаш тIа гIолла водаш,
ТIехьа тIа бIарг а локхаш чаккхе.
Сел из тамашийна этта долаш,
Зирак лехаш хала, сатемза.
Хетаргаь саг цIаккха ха йолаш,
ВIалла хулац-кх юха Iимерза.
Абадес дувц ший искараш Iийна,
Бала ца ийзача, вахар а дац.
Бакъда отт сигале даим сийна,
Аьлач, Iоажале йоацаш саг вац.
Кицаш ший доаржадеш мо бийса,
Кхерами унзари дувцарашца.
Никъа хиннабоацалг сагий нийса,
Нах а эцац тIа, халахетарца.
Номаче, 10. Мангал 2012
сигалахийкхухьарг (я) - аист
чаккхе (я) - окончание
абаде (я) - вечность
Меттаза урхазаш
Ди чакхадоалаш, сайре хьогаш,
Ший тайпар отт цIе цIаьскар юха.
Миска нани я яьгIаш цамогаш,
ХIара бийсан хул хозаш цун мухь.
Чулийлхар эрсий салтий ков чу,
Шоай герзаш зуламе эгадеш.
Пхо тохаш санна наний дегач,
Латтар уж белаш, воI хьовзавеш.
Во татта доалаш, ийхкар герз,
Нанис цIогIа тохаш, воIалг юхаверз.
Дакъа тIаетталуш, кхы кхетанз,
Бакъдуне тIа вахалг из, верзанз.
Зуламан тешамхой, седкъий да,
Вай урхазаш, тахан меттаза ба.
ГIалат да аьле, цар букъ берзабу,
ХIаьта нанен хIанза а ший воI гу.
ЦаI а мара воацаш, са эгадеш,
Цу ловзашбу кога, лорабеш.
Iадаташ лоархIаш, из хала кхевеш,
Яр из цох чIоагIа тешал деш.
Дено фу дах шийца, сага-м хац,
Цу а наха сардам аргдац.
Я из даггара тешаш, мичча хана,
Шийдар гIоргдолга ваьраза кан.
Номаче, 12. Мангал 2012 шу
урхаз (ва) - правитель
цIаьскар - заря
мухь (ба, да) - крик
пхо (ба, да) - пуля
ваьраза кан (ва) - продажный король
Ма кIордадаьд сона
Ер къе вахар, ер миска вахар,
Ма кIордадаьд сона, кIорда.
Даим тоае еза ворд.
Из во сайре, из во Iуйре,
Ма кIордадаьд сона, кIорда.
Сувсаш бола даим форд.
Денош даькъаза, бийсаш дегаза,
Ма кIордадаьд сона, кIорда.
Шийлач даим эга борд.
Гуйре эттанз, гIайре лаханз,
Ма кIордадаьд сона, кIорда.
Даим писа отта гIорд.
Номаче, 31. Мангал 2012 шу
гIайре (я) - остров
писа - жадная
гIорд (я) - слава
Моажален ашараш
ЖIалеш Iех, да тахан тамашийна,
Адамий хазашду талмаста хабараш.
Са дега эгIазло юха а хьаIайна,
Я къайла латташ сен са наIараш.
Сира денош юха-юха а делхаш,
Дего хьокха ший цIаьрматал.
Са мерза хинна уйлаш я кхелхаш,
Баьдеч да латташ са ристал а.
Моажален маьлхара ашараш,
Шело отташ, баьде урамаш.
Унзаре шоакъ, да кхераме чIоагIа,
Беха улл зIанарий а бIоагIа.
Сайре кхоачаш юха жIанаш лел,
ЗIамига аьвла цIуттара йоахаш.
Гуйрес кIезига а йIовхал тел,
Укхаз наб еш уллаш да баргIаш.
Номаче, 02. Моажол 2012 шу
моажален - сентябрьские
талмаста - без внимания
эгIазло (я) - зло
цIаьрматал (я) - скупость
шоакъ (я) - исступление
жIанаш (да) - демоны
аьвла (я) - село
цIуттара - вверх дном
баргIаш (да) - пастушьи одуванчики
Гештду аз хьона
Хьа дото файтон гаьна йоалаш,
ДаттIаш къиза хургда са дог.
Да а ма дий вайна, хул а оалаш,
Рузкъаг хьаджа, ловза хьай ког.
Хьа бIаргашк наьха везар хьежаш,
Хургва ялсамале хьона гIерташ ле.
Са дега тIа хургья къайгаш Iехаш,
Тамаше, со ираз долаш хургвале.
Ма бирса ловза хьо, ва дуне,
Деррига вахаран хий юха Iовдаш.
Ма даькъаза гуйре хьеж хьа буне,
Ямарта кулгац къамарга кховдаш.
Iаьржаи биркъеи барзкъаш дийха,
Хьоца Iадик ювцаш со хургва.
Халла, безаман ираз лийха,
ХIанз бо санна миска латташ ва.
Сихавеннар, жуккарг хиле отт,
Даьра дошув ийхкар кар хьа мара.
Согара совгIат, жовхьара ботт,
Iа даьккхар согара безаме кхаьра.
Наьха езар, со тIехьа велхаш вац,
Ираз долаш, хилда хьа вахар.
Хьо маьре йига, дегIа хиннадац,
Гештду аз хьона безаман кхалхар.
Номаче, 03. Моажол 2012 шу
файтон (я) - карета
къайгаш (я) - вороны
ямарта - подлой
жуккарг (ва) - клоун
Шийла гуйре
Гуйре латт ший сурташ хьокхаш,
ДогIаш, михаш, денош шийла.
IажагIа йолаш латташ я дакхаш,
Са кертач сацар, миска уйла.
Буне делхаш санна, нани а,
Хул юха дог ший чIахкаш къиза.
Къайла латташ я цун хоамни а,
Моажало хьокх ший тиша гIирса.
ЦIавеннавий-те воIалг тIема тIара,
ВIалла хоамкаьхат деннадий.
НаIара тIехьаваьннар мала вара,
Ва дог са, из са воIалг вий.
Миска, я из уддаш, цIи сийна,
Хургдоацар гIерташ халийта.
Улл воI цун наьха мехке вийна,
Я нус хIанза а ухаш цун хий тIа.
КIайладехьадар из во хатар,
Иштта сапаргIата, хурга ма дий.
Нани йодар хIара денац матар,
ХIаьта а тешар, дийна хург ма вий.
ГIанах гуар, воI ший ванна,
Дего хьехар, гургвоацалг из юха.
Ха йоалаш, ежар из енна,
Яр нус а наха ший лечкъаеш юхь.
Номаче, 05. Моажол 2012 шу
дакхаш (я) - березы
хоамни (я) - почта
моажол (ба) - сентябрь
хатар (да) - несчастье
Ала боаккхаш
Доагду безамо хьа, са чурапхаьнаш,
Са дегач латт, хьа шийла Iанаш.
Iа дехьар са мерза, дошо гIанаш,
Даькъаза, юташ сона, къиза ханаш.
Ала боаккхаш согар, безаман цIи,
Аз халла гулдаь гуйрен са гIий.
Цкъа унзаре да къувкъаш юха дIи,
Хет зирако човхаю сигале ший.
Сихо кхесташ санна хет дунен соа,
Дакъасинош лелаш кхераме коа.
Са къонахчун совле ка а теха хьош,
Во дола тIехьа тIа хьежадеш дош.
Ма байра укх гуйрен дошо бос,
Керта тIа йиссанза цхьаккха мос.
Миска белхаш бийсане бутт,
Мистаденна латташ безаман мутт.
Номаче, 24. Моажол 2012 шу
соа (я) - ось
дакъасинош (да) - духи
совле (я) - превосохдоство
Гуйрен уврч
Михо зIорхаш лелхаш сигале тIа,
Ер дуне ма тамашийна хет.
Ца довза юха а сурт гуш гув тIа,
ГIургIалг екаеш чубоагIа етт.
Ма хоза латт хьо, дошо гуйре,
Ший тайпар, моажа отташ буне.
Ший цIе бос гойташ хул Iуйре,
Цунгара моаршал дIаэцаш гIуне.
ТIой да тийна сапаргIате уллаш,
ЦIе-IажагIа гIаш-ювргIа кIал.
ГIоа я ший сурташ кIай дуллаш,
Лакхадеш шелон ший чIал.
Аьвле хазаш юха пондара оаз,
Сира кIурац садоахаш ба кхуврч.
Гуйрес хьокхаш хьа, ший роаз,
ГIайгIанца тоIабу ший сен уврч.
Номаче, 27. Моажол 2012 шу
уврч (ба, да) - эмблема
зIорхаш (я) - облака
гIургIалг (я) - колокольчик
гIуне (да) - существо
чIал (да) - градус
роаз (да) - шик
Моажолен сурт
ЗIылерго гургал тохач хана,
Цкъа цIаьхха дог са детталуш.
Са вахаран уйлаш лелаш гаьна,
Улл со тамашийна сурташ гуш.
Миска гуйрен лекханза илли,
Ва со хазаш сай къайла дагах.
ГIаьнаш IажагIа легдеш гIилли,
Аьптаза кхе, гIерташ ба нах.
Ший тайпар моажолен сурт,
Урам са дошув хинна латташ.
Тамашийна хет гуйрен фурт,
Михо ший шок ханнахьа етташ.
Баланег сатувсаш совгIа,
ДаьттIа лоацаш гIайгIано дог.
Моажа бесса улл уй тIа ювргIа,
ГIар йоаккхаш лувж саго ког.
Номаче, 29. Моажол 2012 шу
зIылерг (да) - телефон
гIилли (да) - аллея
аьптаз (я) - автобус
фурт (да) - потомство
Вахаран мах
Нах дукха лургдар юха Iазап ца гу,
Цхьа ираз дайна а лелашву къу.
Лоамаш дохко юха а къайлдоаккхаш,
Миска еха вIовно бер кIалхардоаккхаш.
Во этта ди, юха бала тIа ца увзар,
Вайнаьхчун ираз мичча хана оттаргда.
Ший тайпар хеташ чам боаца кхазар,
Укх тамашийна замано дош ший аргда.
Аз йицаяцар Iадика хьоца, ва нана,
Боарза тIаетталуш, ма хьовзаде хьай дог.
ГIатта дода кIормац а ший юташ тIана,
Ва воккхасаг водаш, хала текхабеш ког.
Ер дуне - тамаше, кхы къайле ца эшаш,
Дарбанег хьежаш ба даькъаза нах.
Хиннар, хиннадоацар, искара тешаш,
Укх вахаран айлуш даим дикален мах.
Номаче, 10. Тов 2012 шу
кхазар (я) - смородина
тIана (я) - куколка
искар (да) - история
Ший ха йоалаш
Къавалар, укх вахаран куц,
Ший ха йоалаш, IажагIалу буц.
Коа бераш ловзаш, ужаш зувш,
Селханен оаз хул юха лувш.
Мел дахар, юха ца доагIаш,
Сихле эттач, баш денала-м дац.
Мукх даа улл вахаран дIоагIаш,
Ер зама а даиман латтаргьяц.
Дика гIулакхаш дагарде отт,
Укх дунен чакхайоалаш а чотт.
ТIехьара сахьаташ сов лорадеш,
Ма сатийна латт бийсане беш.
Дарийех хетац цхьаккха чам,
Хул хьо наха а тIахьежаш энже.
ТIадама тIехьа оттаяц зам,
Мел чIоагIа каьхаташ Iа доарже.
Номаче, 20. Тов 2012 шу
чотт (я) - счет
дарий (да) - имущетсво
энже - грубо
зам (я) - запятая
Матардоалаш деррига
Дуне тIа деррига матардоал,
Хьо а лергва, из ха тIакхоаче.
Iоажало диц вIалла къоал,
Iург даьле, вай кхосса-м маьче.
Аьхартен хабараш гаьна,
Хул йисте долаш санна хазаш.
Ле салам-моаршал хьай даьн,
Хьо хила а мег цун дика вовзаш.
Бунес ший барзкъа хувцаргда,
Хьоца ший Iадик ювцаш.
Велаш хоза, уллаш хургва,
Кулгаш гIийла малха дIакховдаш.
Аь, хьажал мишта тамаше а я,
Вац саг дуне дикка довзаш.
Фуртонгаш, вахаран хозале я,
Яц уйла хьа наха вIалла йовзаш.
Номаче, 29. Тов 2012 шу
Сахьаташ ма доаде хьай
Сел курален тетта къамаьл,
Михо гIоргба, хоза тIачувхаш.
Даьсса хабара а балац маьл,
Хьа дешаш а - гIетта мо нувхаш.
Са хьалдоалаш уллач хана,
Цига йистхалар вIалла эшац.
Вешта даиман вахац а кан,
Ха ялач, цун дешах а тешац.
Дика къонах хила безам бале,
Ма доаде хьай сахьаташ лоаца.
Шортта рузкъа долаш вале,
Сонта ма вал, во наькъа тIа хаьрца.
Ma xьеж укх дунена сел бирса,
Бехк баьлар хох, вонец боагIаш.
Ма доастаме бувх хьона тIа гIирса,
ХIанз бо санна ва веха вагIаш.
Номаче, 30. Тов 2012 шу
ЦIийн ХьаргIа
Iаьржа хьаргIа хьежаш санна,
Сахьаташ дагардеш латт моастагIий.
Ба уж сабардеш кIирбенна,
Шоай доаца карадол лаьрхIа гIий.
Меца саг, вуз мичча хана а,
Бакъда ераш хьалбувзаша-м бац.
Цара шайтIай зурам хазаш гаьна а,
Даим вас ярг саго вIалла а лац.
Малхо лир ший лечкъадаь, хIаьта а,
Лу ший сердал, цкъа гучабаьнн.
БаьцовгIа йоацаш илла лаьтта а,
МергIилга гойташ, юга гIада нана.
Вол кхестаргьяц дуне тIа даиман,
Дикален канас хул оалаш ший дош.
ЦIийн хьаргIа а, даькъаза къаман,
Аьрзи хинна хул бала юхахьош.
Номаче, 04. Лайчил 2012 шу
хьаргIа (я) - ворон
баьцовгIа (я) - растение
мергIилга (да) - стебелек
Сагий харцахье
Сагий хул йовзаш харцахье,
Ший ха ялач, заман дош даьлач.
Во хул хьахьежаш цун бакъахье,
Зе-зуламе оагIув тIа из ваьлач.
Укх вахаран тамашийна боарам,
Цкъа унзаре юха Iехаш бов.
Наьха сагий тIехьа ийхка сардам,
ЖIалец тассаваналга дов.
Даьна эгIаза ваха, водаш хулац,
ХIаьта вахар йоккха йовсар я.
Цу мочар цIай кIийнаш а туллац,
Уж къаман ийрча Iазапхой ба.
Уж вайна юкъе баьржа лелаш,
Вай синош бIехъеш, туладеш.
Вай когаш тIа дехк гIерташ ланаш,
Даймохк биссар а хIалакхабеш.
Ховха поацолгаш добаш къиза,
ГIалгIай сийн ракх йоагъеш.
Шоай моастагIий дийха гIирс,
КIаладисса бер юха а човхъеш.
Сагий харцахье каст йовзаргья,
Нахац дики мерзи из хуле а.
Сибат хьокх ший ха кхоачаргья,
Варгвац кIалхар, кансаг а хуле.
Номаче, 10. Лайчил 2012 шу
харцахье (я) - изнанка
поацолгаш (да) - ромашки
доба - топтать
ракх (я) - флаг
ТIехье йоацаш цIа
Ма хала да тахан дуне тIа ваха,
Ма тамашийна ба-кх ер нах.
ХIаьта безам бац са юха леткъа,
Халла боагаш бале а седкъа.
Сай буне да са, саг ца везаш,
Гуйре ва сай сел дукхагIа езаш .
ЗIамига цIалг, досах хьалдетта,
Аьрзи а сигале тIа лелаш гIетта.
Фуртовга иллешк ладувгIаш Iуйрен,
Воккхасаг тамашийна цкъа гургва.
Ха тIехьаювсаш шийлача сайрен,
ТIахьежаш бирсо из латтаргва.
Беро зийн из, миска кхер а дале,
Дакъса да аьнна цун хетача хана.
Веларгва воккхасаг, хий даьле,
БIаргашк отташ ший вахара пана.
Далац пайда, яьздаьч китабах,
ТIехье йоацаш цIа - дакъий фос.
Валац саг ший декхарий гIабах,
Бахар тIеххьара цун тIера бос.
Номаче, 17. Лайчил 2012 шу
Лайчилан арч
Корах леташ лайчилан арч,
Гуйрес юташ ший тийна гIойле.
Укх заман ца довза кIаьдарч,
Яха искаран кхераме хьойле.
Зизо шелон дохьале еш,
ГIерта ший хозале яхийта.
Ден-денц матар доалаш беш,
Ха тIакхоач, ер дуне дита.
Хазадий, доглоацорг елхаш,
Изза мо гIайгIане хеташ илли.
Ер деррига вахар кхелхаш,
Хьа говзала доалаш гIабали.
Хиннад вахар даиман чамза,
Вешта тамашийна хьо а хиннав.
Хьа сахьаташ детталуш таьмза,
Уйлаяздархо, хьо а кхийннав.
Номаче, 27. Лайчил 2012 шу
арч (да) - изморозь
кIаьдарч (да) - пятно
хьойле (я) - окружение
доглоацорг (я) - глоксиния прекрасная
гIабали (да) - наручники
Хьо а къавалар
Хьо а къавалар, хьа фел дIаяьннай,
Кхерам бац, доацадеча сий.
Даьхен совгIат, юханза гIала,
Ханашца дега тIара дежа во бала.
Кизга чу хьежаш, вахаран сибат,
Тамашийна кхайкаш, юхалувш.
Укх вахаран дагарданза гIийбат,
Наьха ираздайна тIехье хьалкхувш.
Дегаь латаш ша, шийла ха,
Кара ца дежа хьа селханен гIа.
Доаца лазар а дегIа тIалоташ,
Ма нидз бац-кх лелае готаш.
Ха ца зувш а, кхийнав хьо хьал,
Заман уллаш хьа кач тIа ийрча зIал.
Йодаш вахаран тIехьара дIийспошт,
Хета-м хала йита гулаянза дIошт.
Номаче, 20. Чантар 2012 шу
зIал (я) - цепь
дIийспошт (я) - электричка
дIошт (я) - имение
Сох дундал хеташ
Дегаь дакъаш дах Iамай хьо,
Боацаш эшаш тох цхьаккха пхо.
Мичад из безаман беркат,
Мичай из сахьатий сапаргIато.
Хьо-м линнай, дуне хоза дуаш,
Цунца дуаш зIамига дог.
Яр хьо даиман дикка ховш,
Къамарга ханахьа оттабе ког.
Сох цхьа дундал хеташ яр хьо,
Куро хьаькъала гойташ куц.
Хьа Iаьржал ловша-м вар со,
Iаьржалуш мара бIаьстен буц.
Наха-м оал, ший боарам бовзаш,
Хуле саг, бац овдала корта.
Хьо-м яцар хьай оамал а йовзаш,
Хьол говзала я дешален хIорт.
Номаче, 29. Чантар 2012 шу
дундал (ва) - оболтус
хIорт (я) - парта
А дундал это что? Такое сложное изложение мне, к сожалению, не по силе. Но все равно СПАСИБО!
Поздно, но ссылки прочитала. Теперь понятно:).
Селхане гIиш
Хьа дегаьч лаьттар духаш латт,
Когашк кIал додаш мо лаьтта.
Селхане гIиш, тахане демаш,
Сиха-м долх шо вахаран кемаш.
Хьо дуне, да-кх тамашийна,
КIаьдванн саг мо дукха лийна,
Къаьна сахьатий хазаш гIар,
Къоналах йисса йокъ йоалаш кар.
Кертач шоррта уйлаш яр,
Вар хьо сиха, гIетта дода кер.
Тахан бIаргашк хаттараш шоррта,
Лазаш даиман кIаьдбенна корта.
Кхоанег хьежа, ма хала а да,
Хьа ков латташ йоккха хинна га,
Ма хала да бунец Iадик ювца,
Буц тIаянн ловца баг чура хьа.
Номаче, 05. Нажгамсхой 2013 шу
Сахьата гIургIал
Безам хилча, фу пайда ба,
Дегач хьа, во Iаьржо лаьттач.
Хьа вахаран маIан малагIа да,
Куралах хьо даггара ваьттIач.
Писаме ва хьо, писаме ва,
Кизго хьа хозале Iоаеш.
Буне мара къиза делхаш да,
Хьона тIехьа во лараш тоаеш.
Хьона йисте зиза матардоал,
Ховха дош Iимадо кхоаллаш.
Ва хьо хехкаш йилбаза поал,
Файтон кхераме, унзаре лоаллаш.
Къона хургвац, хIаа, даиман,
Тохаргба шоай сахьаташ гIургIал.
БIаьсте йоалаш мо корта Iан,
Юссаргья хьох ийрча фургIал.
Номаче, 27. Нажгамсхой 2012 шу
гIургIал (ба) - колокол
фургIал (я) - трезвон
Хиннар вац со
Хиннар вац со, вац со селхане кIанат,
Сона тIа гIолла ханаш дика болха баьб.
А, аз лургдац хьона сай безаман амат,
Iа безам са ямарта дегаца бохабаьб.
Шераш а ловз, вайна хьехархой хиле,
Шоай къиза хьокхаш хьа, сагий дуне.
ГIерта хьо геттара кIай ниI хьа а йиле,
Кхы дола вахаран хьатIалаца буне.
Ховш ма дий, ер вахар атта доацалг,
Сел даькъаза хIана доб вай ираза тай.
Iано шийла деношца човхадеш поацолг,
Алингах дизза латташ тIаккха бай.
Хьо сел во кхестар, аз гешт дергда,
Амма со тахан кхы вола саг ва.
Хьа наIалт ца эшаш, хьа гуришка дош,
Сох хургвац доттагIа е тешаме воша.
Номаче, 02. Саькур 2012 шу
кIанат (ва) - молодец
амат (да) - облик
поацолг (да) - ромашка
алинг (да) - мак
гуришка дош (да) - слово-грош
Гуйрен каьхат
Аз гуйрен каьхат дайтаргда,
Iадик ювцаш, цунца йист хургва.
Безаман сахьаташ сацад,
Къиза вахаро доадеш цун Iад.
Хьо леткъаш я, ма хала да,
Хьо ла, хьа ямартан уйлаш.
ДогIа доацаш йокъалу ховха га,
Хул сагий дог а кхалхаш.
Латт гуйре са, ший дошо даьрец,
Хьа даьри-м мIадах диза дар.
Нах оаларах со вIалла кхерац,
Iаьржа бален къайгий гIарах кхер.
Ма ховза са, ма елх сел къиза,
БIаргатIадамаш хьа цIена дац.
Яппарах хьа со а дика визза,
ГIалаташ керда де майра-м хургвац.
Номаче, 06. Саькур 2013 шу
Заман човнаш
Хул дог хьогаш, хоза хIамаех даиман,
Вай хургдий-тIе вIалла цхьан.
Заман човнаш, секаш доахьаш хьал,
Укх хьовзама вахаро шийца бахьаш бала.
Маьшенаш шоай никъ лаьца йолх,
Сахьаташ сацанза ба деш шоай болха.
Эшац хана хьа писаме ведкъаш,
Лийпач мо лепаргда бийсане седкъаш.
Кица хила ца отт, са дала мегаргда,
ЗIамсаг халах, хьо кхоанен къонах ва.
Тахан хьоца беламе лаьтта наха,
Во тIахьежаш оттаргба хьона наьха.
Хьа кхело хьона совгIа лургьяц,
Хила ховш ха хьона неша-м хургьяц.
ГIургIал доалаш, хьа тIехьара дош,
Хургба михо Iел дуне тIа хьош.
Хоза хIамаех даим хьогаш хул дог,
Бакъда зовза-м ловз Iа хьай ког.
ЦIаьхха хецаш мо сино ший рувгIа,
Хьо юхахьожаш вахар хьа тамашийна гIа.
Номаче, 16. Саькур 2013 шу
Лоръе уйла
Дешаш гIатта кIормацаш санна,
Дайна дIадоал уж, ха ца зувш.
Кхоана хьо а улларгва ванна,
Хьа чурта тIа кIай зизалг кхувш.
Ийхка дош, дерзац юха вIалла,
Селхане ди а юха доагIаргдац.
Латтаргья гуйре хьа кхаьла,
Iа цун духьале вIалла яргьяц.
Безамарч, кар наьха кхоачаш,
Бицлургба хьа вахаран болх.
Хьа са а, сибат а къиза оачаш,
Дуссаш хьох тIехьара а шолх.
Лоръе уйла, хьо сел сиха ма ле,
Кхача дош да гердзал а чIоагIа.
Хьай ханац ког ловзаш кхе,
Вахаран хайрамегIа да дIоагIа.
Номаче, 14. Мутхьол 2013 шу
кхаьла - пасмурная
безамарч (да) - роман
шолх (да) - щепка
Ма хьеж сога
Ма хьеж сога,
Вахав со юха воагIилга доацаш.
Да сонта дог,
Ва со иштта беркате воацаш.
Ма хьеж сога,
Сай лоIамац лелаш саг ва со.
Леторг ма сог,
Са дега чу лийтар яц хьо.
Ма хьеж сога,
Сел даькъаза меноташ лувцаш.
Хьо безамах хьог,
Со вац из хьога дувцаш.
Ма хьеж сога,
Сел ираз дайна елхаш.
Хиннад талха дог,
Хургда дIахьо а талхаш.
Номаче, 04. Тушоли 2013 шу
Шеран къостам
Укх дунен сутаро фо лоацаш,
Цхьа менот а сатем боацаш.
Зама сихалуш, саца ца ховш,
Шеран къостам хула-м товш.
Кхехкац уйла, дог а тийна,
Кхоане - хьа буне сийна.
Файтон юха а йоалаш тIехьа,
Дуссаш гIиш цIе берда сехьа.
БIаргаш зовза, са маьлхара,
Дий-те хала азапаш ла.
ГIерташ миска дийнат а хIара,
Ший кхелаца даггара та.
ХIара сахьат деза хеташ,
Дисса гIулакхаш дагардеш.
Сонтал футтaрoйна сетташ,
Укх хано ший болх а беш.
Саг, хьо сел курра ма хьежа,
Ма зIамига хьо, ма доккха дуне.
Юххера а дог хьа Iодежа,
Из айдер хургда - цIе буне.
Номаче, 30. Бекарг 2013 шу
Ва сабар де
Ва сабар де, са хьоме нана,
Ма даккха са из даькъаза.
Iа сабар де, ва хьоме нана,
Ма гIо со вуташ бехказа.
Сел сиха ма ле хьо, дуне дита,
Ма къовла бIаргаш къиза хьай.
Илли ца хазаш хьай, ма вита,
Ма вита ганза хьа мосаш кIай.
Хьо во бIарахьажар юха кхераш,
ЗIамига, овдала бера мо.
Ма сиха дIадахар хьа шераш,
Ма къиза хиннав а хьоца со.
Ва сабар де, са хьоме нана,
Ма даккха са из даькъаза.
Iа сабар де, ва хьоме нана,
Ма гIо со вуташ бехказа.
Хьол цIенагIа, дикагIа фуд
Доккха дуне тIа, хIама-м дац.
Тахан а са бIаргашк хьа сурт,
Хьо йоацаш ма вахар а дац.
Хьа елакъажар, хоза хабар,
Из мерза кхача, дIайха чай.
КIал йитар хьо довхой амар,
Хьа вахаран доагадеш тай.
Ва сабар де, са хьоме нана,
Ма даккха са со кхачанза.
Iа сабар де, ва хьоме нана,
Ма къовла бIаргаш со ванза.
Дог детталуш хьа дикка хазаш,
Са дог кхы чIоагIагIа лазар деш.
Са тох, ва сихаванн воагIаш,
Ма кхоачалв со хьа кашамай беш.
Са даьккха нана, Iа ма виталв,
Со тIехьара боацаш барта хьай.
Со-м цхьаккха а ма кхеталв,
Кулга хьакхача ховха цIока хьа кIай.
Ва сабар де, са хьоме нана,
Ма даккха са из даькъаза.
Iа сабар де, ва хьоме нана,
Ма гIо со вуташ бехказа.
Номаче, 11. Аьтинг 2013 шу
ЗIаммига хиннад вай
Вай дерригаш хиннад бераш,
ХIаране дIаийхад шоай шераш.
Цхьа саг хиннавац ца леткъаш,
Сатувсаш, гуш сийгален седкъаш.
Хало ловш, къахьегаш хала,
Амма наха дIацагойташ ший бала.
Эгаш синах, кхераш вала,
Цу сагий Iаьржа боагаш ала.
ЗIаммига хиннад вай массане,
Хьалкхувш, довзаш герга дуне.
Цец аммагIа доаллаш хIаране,
Мел хоза, мел цIе хула-кх буне.
Турпалхо хила гIерташ кIанат,
ХIара йоIа дукха дезаш дIамат.
Кхело кхы дола хьагойташ сурт,
Валара никъ, боарза тIа чурт.
Лайза теник, мIадех хьакхерча,
Хийхка маьшен, домех йизза.
Вахаран декхараш тIахьерча,
ГIийбатахи, къанахи дизза.
Къаьна бIаргаш, малха хьогаш,
Маьлха дог сатувсаш диканег.
СапаргIато лехаш мела когаш,
Хьа сино Iадик ювцаш дунег.
Вай дерригаш хиннад бераш,
ХIаране дIаийхад шоай шераш.
Сигалбутт гуш, цхьалха ведкъаш,
Дужаш тIеххьара вайца каш.
Номаче, 25. Аьтинг 2012 шу
дIамат (да) - диамант
ведкъаш (да) - упрёки