Амир Плиев (Пхьиле-къонгий 1абизбика Амира)

Сискал

Хьажк1ий сискал, къаьнача замах 1а дукха дувц.
Цхьоал, къел-мискал,
Довнаш, пхенаш, хьаг1 чулувц.
Хьо я даьша
Келхьараца хьажк1аш аьхьа,
Цар хьамсарча нешас,
Кулг боча тохаш хьаяь.
Са даьй охцал
Йоал хьа жувра г1орг1алца,
Са даьй хьоцар
Доал низткъа холача диралца.
Даьга, 1аьржа
Хьа ч11ог да хьа баьде зама мо,
Мехкашка д1аяьржа
Лоаттаяьй къизал цатешамо.
Хьажк1ий сискал,
1ажаг1а, ц1е лест хьа юкъ,
Хьо к1ояь къел-мискал
Ц1ех Йувдаеннай сеттабеш ший букъ.
Йитаяц даьй мискал
Лоам босе т1а лаьтта ч1егилг лелае,
Лоамарочун дезал
Бузаргболаш хьажк1аш хьалкхее.
Аьрга мискал,
Хьо дагайоалаш
Бйаьш моастаг1ий т1алийтаб,
Хьажк1ий сискал
Багарйоахаш, лоамарой ц1ий 1аъахийтад.
Хьох цкъа кер ца бузаш,
Б1аьш эзараш д1аихаб,
Маьлха кашамашка чуухаш
1оажал ехаш уж бийлхаб.
Са даьй тешам,
Цхьоаг1о, къахьегам, хьоцар, сий,
Эзар эшам,
Эздел, г1улакх, къоал, доакъазал, вий,
Хьажк1ий сискал,
Деррига 1а хьайна чулаьцад,
Ловш къел-мискал,
Вайнах таханен сердалонга кхаьчаб.

Элтара* кий

Цхьаболча наха къерд
Элтара кий,
Цо доаккхаш санна хет
Царна шоай сий.

Шеко яц, хоза тов
Элтара кий,
Цхьабакъда, хьанна хов
Кийна к1ал хьаькъал дий.

Хьаькъало доаккхаргда
Элтара кийна сий,
Баьссача керто йохийтаргья
Езача кийнах вий*.

Элтара кийнах доаккхал деш
Баьсса корта сонтабаргба,
Шийла эсалаг1а хеташ,
Кхыча кийнаца дов даргда.

Шин кийнах ца1
Йожанза яргьяц хоттала,
Элтара кий
Сов беза мухь ба 1овдала.

Элтара кийно куц* доаккх
Куц даргдолчун,
1овдалал а гучайоаккх
Йолаш волчун.


• элтара – каракулевый
• вий – анафема, заклятие, проклятие
• куц/куст – осанка, фигура, грация, внешность

Иллеш яздеш

Дика иллеш, хоза иллеш,
Бер мо, боча хесталу.
1одийшачоа дег чу дувшаш,
Ший долаш мо хеталу.

Г1ожа хилча дешалац уж,
Цхьанахь мотт д1атувсалу.
Даггар хаьхка вордаш санна
Цар уж дешаш кхувсалу.

Ишта яздеш дола иллеш
Ца яздеча маьха да.
Дег чу бужаргбола цхьа муг1
Дуккха пайданег1а ба.

Наьнеи эрсийи меттех

Нанна меттел яздеш ваг1аш,
Дош ца тоъаш саготделча,
Геттар ч1оаг1а хул хьо эшаш,
Б1аьхий бола эрсий мотт.

Бакъда, дега тоам бар дезаш
Со дош леха ваьлча,
Дег чу дужаш, декаш, ловзаш,
Наьна дош, хьо дай хьаотт.

Даьл раьз халв хьон ераж 1оехка... Пейд хубба аьн хет сон уг1ог1)

Безам ба са

Фуннаг1 лой а укх са дег1о
Къоабалду, хьо вахар, дего.
Ор чу ветта, лоам т1а ваха,
Бирса ду1а духьалдаха,
Сатем боацаш даим ваха
Безам ба са, ва са вахар!
Сийрда уйлаш дег чу яьнна,
Аз сай г1а боах г1оз а ваьнна.

Хургва хьо вахаш

Муталиев Хьаж-Бийкара хетаю

Вахар хеташ атта, сийрда,
Волча хана къона, бийда,
Аз хьа дика байташ ешар,
Безам санна ужаш эшар.

Ихад шераш, хьо вац дийна,
Хьа муг1араш дез а денна.
Х1анз да ужаш эшаш сона
Лоамаш, довкъаш, шовдаш санна.

Дог

Бух боаца форд тахка санна
Тахка хала да дега к1оаргал.
Хьедача хива яр санна
Йовза хала да сага оамал.
Цхьадоа дог хул форд мо к1оарга,
Низ болаш, сатийна, дорха.
Хул дог тоатол мо т1ехига,
Хул мекъа, шийла, з1амига.
Аз аргда цох сайна хетар:
Дика да дог ца бовш ала летар,
Даим вахарца детталур,
Таханен зем беш кхоане гур.

Уйла йийя ала дош

Йист ца хилча цхаккха валац,
Хетар мара цхьанне алац.
Ца ховр дувцар вонах лорлац,
Хетар-моттар хила тарлац.

Хетачунах доацар хул.
Доацар аьлча ч1оаг1а къувл,
Цхьанне юхь цо 1аьржаю,
Гоамал, хьаг1 цо йоаржаю.

Т1аккха довнага кхоач дош.
Хатар-бала кхолла ловш,
Хьоаю цо яхь, г1ожал, дорх,
Кхетам боабеш т1акхувл морх.

Хетар мара дац-кха аьннар,
Дале а ховш да цунах даьннар.
Оалар уйла йийя ала,
Т1аккха хургбац хьона бала.

Мотт

Веза а лу
Мотт бахьан.
Гоам а лу
Мотт бахьан.

Хьалебеча метто
Сагах дукха дувц:
Цун юхь, эздел, кхетам,
Цун уйлаш, цун куц.