Дешар-сердало,ца дешар-боадо.

Массанахь нах ба вахара овла,
Цхьачар из чIоагIбу, вокхар бу мел.
Тахан хьадийлар мог кхоана къовла,
Низ ийшар велхош, низ бараш бел...

Плиев Махьмад-Саид "Балан Ди"

Лаьтта.

Лаьтта - нана,
Лаьтта - йиша
Лаьтта - цIий да,
ЦIий - да вахар

Ма ираз да лаьтта вахар!
Ма ираз да лаьтта ахар!
Наьна шура хинна лаьтта
ЦIийна денна, лел са цIийна.

Са вахар чу овлаш хийца.
Фо - пехкашта,
Кхача - кера,
БIаргаь - сердло,
Лергаь - оаз -
Деггир лаьтта.
Лаьтта тIера
Ер сай вахар ийду аз.

Джабраил Албаков.

ГIалгIай йоIага

Хьо аз кагийча нахаца къувс,
ДегI товрашта духьал увттадеш.
Хьо духьал ух сона бусса-бус,
Кулг хьекхаш човнаш ерзаеш.

Хьа хозал боккхача мехко ювц,
Хьоца нийслургболаш седкъа бац.
Сона бетто бийсан фаьлгаш дувц,
Цу фаьлгаш тIа а хьол хозагIа яц.

Со кийча ва хьо даим къувса,
Хьо бахьан чурадаккха сай дог.
Са вахар дац хьо йоацаш вусе,
Ва хоза зиза - ГIалгIай йоI!

Ахильгов М.Т.

"Наьха мотт а бувцаш хьа дезало гIалгIай гIулакх леладергдац!"

Чахкиев Капитон

Мотт ца ховча даьи-наьнеи беро на1аро яха «ц1икъ» 1омадаьд!

...
- ГетагIаз хьалхарча дийнахьа а вензар цар. ШоллагIча дийнахьа а низ бинзар. КхоалагIча дийнахь...
- Фу дар кхоалагIча дийнахьа? - хаьттар Бахьбата.
- КхоалагIча дийнахьа моастагIаша ГетагIаз кийчвир... - къамарга этта шод боаста ца луш, йистхила ца могаш, дикка ха яьккхар йоIо, - дийна воллаше а цIока тIера Iояккха. Са аьттув баланзар цу шин ден из цар карара хьаваккха. ТIаккха аз Iадсаькх техар цунна.
ЙиIий чIенгах Iаса кел а гIортадаь, корта хьалъайбир Бахьбата, бIаргашка чухьежар.
- Цо мехка гадохкар кхераш вийр Iа из?
- А. ГетагIаз мочар дохкац мехка га.
- Iазап ла цунна денал ца тоъар кхераш, цун къонахчалах ца тешаш, вийра Iа из?
- А. Къонахчалах дизза дар ГетагIаза дегI.
- ТIаккха?..
- Эздий дегI цицхолгашка ийрча ца даккхийта...

Со цига хинна-м вац, - низткъа юха йистхилар Колой, - бакъда сона хезад цига хиннар шийна вайначо дийцад яхар дувцаш хазачунгара.

Базоркин Идрис "Замай боадонгара"

Пандар соцабир Турса, уйлангахьа вахар, ший кхуврча сийрдаяьннача, ца йовча цIерга хьежаш. Маца, хьано сагай хьо тхона? Фу хурд хIанз цун тIехьенех, царна яхаш ший е сердал а е йIовхал а лоаттаяьча? Ховргдий царна цун цIи шоашта тIехьа укхаза боагIаргбарашта йита?

Базоркин Идрис "Замай боадонгара"

Хьажал, дIа ягIа
Эбана гIала
Байракх санна...
Цу тIара ахка ихаб
ГIалгIай ноаной
Шоай берашца,
Лаьй ца хилар духьа,
Есараш ца хилар духьа,
Мукъа балар духьа.
Хийла цун гIапа тIа
Лаьттав со цхьаь
Уйлане ваха...
Ма хала хиннад-кха
Мукъа ваха,
Мукъа вала...

Хашагульгов Iаьл

Iовдалага

Ма деша -
Хьай зIамига алапех кхоачам Iа бе,
Могаргда хьона дIахо а харц ле.
Ма деша -
Цаховш а мег Iа ер харцо зе,
Хьай доацача хьаькъалах доккхал Iа де.
Ма деша -
Хила мег хьона вас цунах е доккха зе,
Боча лелбе корта, лоръе хьай че.
Ма деша -
Новкъа хургда лоалахошта нийса ког ловзе:
Мича хов хьох хуле Пушкин е Че.
Ма деша -
Мича беса а ваьхача хьона мичад бе,
Наха оале аьла ва е да жIале.

Ма дешалахь, Iовдал!
Хьаькъал сов доале а,
Фуд Iа цох де?

…Ший халхарца тамашийна хоза товш, айдаьча кулгий коараш феца мело ловзадеш, тайжа йодар йоI, кер ходенна хьежача кхокхо мо корта кIеззига оагIора а билла. Ший дIайха, лоаман цIий лелача къонача маьжений низ а, кадайлал а дIа ца хецаш, юха детташ, «бартах кара бола», яхаш, кхокханна тIехьа даьнна, айдаь низ бола ткъамаш а долаш, дода лаьча мо, водар зIамига саг йоIа уллув цхьа гIа тIехьа а волаш.
«Хьайна товчча гIо, бакъда, со тIехьара-м даргдац хьона», яхаш дола лаьча. Кхокхо го боаккх ший сихача тайжача боларца. ШоллагIча гонах ахангахьа кхоачч. Лаьчо, ткъам духьала а тассе, никъ бехк цунна. Кхокха тIехбала хьож, лаьчо духьала а даьле, никъ дIалоац. Кхокха латтача ах го а баьккхе, юхаберз. «ТIехьашкахь а бац хьона никъ», аьле, цига а лаьча духьалъэккх. Латтача халхар ду кхокхо, лаьчо цхьаннахьа а никъ ца луш. Кхокха курра корта а айбийя бIарахьож лаьчана. «НизагIа масса а са никъ бийхкалга дий ер?», йоах цIаьхха цу юкъа майра хьежача цун бIаргаша. «Болле, болле, сона дезац хьоцара эгIилга, хIаьта а баха моттиг мичай хьа, сона кара ца боагIаш!», оал лаьчо, цо юстара а ийккхе никъ мукъа бутт. Кхокха гIозбаьле ший новкъа хьад. ТIехьара къастац лаьча а. ХIаьта цхьа го баккхалехьа юха а цIий дIайха долча лаьчан са тец, кхокха ше карабаллца ловза. Цо «карабола» аьле, ткъам духьала тосс. Кхокха сацац. Лаьчо юха а духьала ийккхе, никъ дIалоац. Кхокхо латтача го боах, дIабаха хьож. «Бахача а, баьннача а, кхы дIахо никъ бац хьона», яхаш, лаьча ткъамашца кхокха чувхабеш гонахьа хьовз. ТIаккха, тхьовра мо куралца доацаш, безамерча бIаргашца кортаберзо кхокхо бирсденна гонахьа даьннача низ болча лаьчангахьа. Цун бIаргашкарча цIера ала цIаьхха лоаладийя, хий санна, Iодохийт лаьчан цIий кхехкаш дола болата дIайха дог. Низ бола ткъамаш шортта Iо а хийце, «болле хIаьта, са хьамсара кхокхилг, никъ мукъа ба хьона», аьле, юха тIехьа долалу лаьча…

Чахкиев Капитон "Моакхаза лоамаш"

...Массаза а цIагIара кхуврч боагалба вай. ...дегашкара безам ма бовлба вай! Боккхийча наьха хьаькъале къамаьл ма соцалда вай цIагIа! Ага чура берий гIар ма социйла, коа дагIача каразах йийхка говраш хийла! Вай гIозал а бала а бекъа, гурахьа гаьн тIара михо дIахьо гIа санна, тIабахка новкъостий ма эшалба вайна!..

Чахкиев Капитон "Моакхаза лоамаш"

Вай лоамий бовхьашка латтача гIалай
Мегадац моастагIчоа йист-оагIув баккха.
Аьнначох бер санна тешаш бола гIалгIай,
Хургдолчох бехке ма бахалба цIаккъа.

ГIалгIай ба догцIена, цIена я уйлаш,
Лоамашка бухдувла залза хий санна.
ГIалгIай ба камаьрша — хьоашалгIа дувла,
Дала ший возолца ба иман денна.

ГIалгIашка ца кхоачаш бала бац лаьтта,
Цхьабакъда гора уж айттабац цIаккха.
Хийла дог дожарах керара даьттIа,
Мега-м дац царгара эхь-эздел даккха.

ГIалгIай ба догцIена, цIена я уйлаш,
Лоамашка бухдувла залза хий санна.
ГIалгIай ба камаьрша — хьоашалгIа дувла,
Дала ший возалца ба иман денна.

Чахкиев Саид "Жанхота валар"

Ди-бийса хувцалу, хувцалу кхелаш,
Царга тIа чарх а соц, бIаьха никъ бисте.
Хано цкъа озаргда ший нийсхон тараз,
Дустаргда, тохкаргда кIай Iаьржа къоастош.

Плиев Махьмад-Саид "Балан ди"

...
Дураз дий вахар цхьа нийсхо йоацаш?..
Фу дувц аз?! Нийсхо - Iоажал хьаотт!
Низ бар е боацар бе-башха воацаш,
Са ийце, вихье, лахьта чу тотт.
ТIаккха хад шедар: лазамаш, бала,
Ер харцон дуне кхычарна дус.
Из - цаI я нийсхо. Са дац кхы ала:
Къонах вац дицдер из дийнахь-бус!..
Къонахий бац-кха сталингIар тIаккха.
Уж беций бицбаьр шоай хIара кIий?!
Дезаций царна цхьацца каш даккха?
Уж лаьттах Iебе Iоажал ма йий!..

Плиев Махьмад-Саид "Балан ди"

...Шовзткъанел совгIа къаьна-къона, кхал-маIа адам долча Бекхий-Хьажий цIен улгаш дулар, барзкъаш дуттар, кхыйола цIено ер из цаI яр. Са белгало яьлча денз, эггара хьалха гIоттарашца хьалгIетте, тIехьа бувшараш бийшача мара йижар доацаш, дезарех йоаллар Хани. Ши кулг вIашкадилла минот яцар цун. ЙоI-саг хилча, цу тIа наьха цIагIа а хилча, мишта лела езар гIалгIай йиIий, ший цIагIа йолаш а наха шийх мекъа я, е бIеха я алар кхераш, цхьан минота кулг вIашка ца дуллаш лийннача?..


Чахкиев Капитон "Моакхаза лоамаш"

ХIанза-м яьсса латт са дега гIала.
Цхьан хана-м
бIаьсти яр укх чу:
зизаш дагIар, седкъий дахар...

Хашагульгов Али

Александр Блок

О, я хочу безумно жить...

О, ма безам ба са ваха,
Дика мел дар къоабалдеш,
Са доацчун са чудоллаш,
Ка ца яьннар кхоачашдеш.

Хала, ийрча г1а да вахар,
Цо салувцаш, со 1олег.
Бакъда, хьалкхувш боаг1ачарех
Цхьанне кхоана ала мег:

Т1ера мара вац из баьде,
Боадо яц из лелавер.
Сердалоно кхелла ва из.
Из да - кортамукълен бер!

Таржам даьр #Гагиев Гирихан

Наьсарера мехкарий!

Ахкан lуйре тайна йоагlа,
Анаюхе товнаш йоаг.
Къона болхлой балха боагlа
Чехка-чехка боаккхаш ког.
1анна дегаш деларгда
Ахкан балха баьхкарий.
Балха чlоагlа тlера ба
Наьсарера мехкарий.

Ноаной, алал, фуд оаш лехар,
Айла юкъе детташ гош?
Шоай цу воlа нускал лехе,
Наьсаре вахийта оаш.
Хаххе дегаш деларгда
Царга хьажа баьхкарий:
Ала доацаш хоза ба
Наьсарера мехкарий.

Цар йистхилар, илли, белам
Цlена, кlаьда, эздий да.
Хьаькъал, оамал, иштта денал
Дизза шоашка долаш ба.
Мехкараша, шоай цlи санна,
Лоаттаду вай мехка сий.
Иштта ба уж, сувнаш санна,
Наьсарера мехкарий.

Саlид Чахкиев

А что-нибудь из творчества любимого и уважаемого мной Рамзана Цурова у вас не найдется?)..Может из неопубликованного?) Вдруг?)

Акхараьх цаI мукъа Iа веше,е хьа деша карахдоале,пайдане хургда хьон.

))) Умница))).

Сов сийрда ше хилраг1
Сонтъяннача лампо
Сигларча седкъага
Куро аьннад:
- д1абала д1а,
Сен беза хьо,
Фу пайда ба хьох,
Со ма йий сийрдайоахар
Ер йоаккха майда,
Со я хьол иттаза хозаг1.
-Бакълув хьо, -
Жоп деннад седкъо, -
1а сийрда а яьккхай
Из йоккха майда,
Амма хозал...
Хьона гонахь мозий,
Чоапилгаш кхест,
Х1аьта соца дагара дувц
Ховхача безамо,
Безабеннарий уйлаш
Сона гонахь кхест.

Вышегуров Мухьмад

Тамаш ю аз...

Тамаш ю аз дийна волаш
Венна лела могачох.
Дагахь б1еха уйлаш йолаш
Шаьра къамаьл дувцачох.

Мехка, халкъа во1 а воацаш
Дуне дуъ аз яхачох,
Кхоанен уйла дагайоацаш
Дезал кхебе г1ертачох.

Сагагара г1айг1а яйча
Шийга из ца хетачох.
Наьнах къаста берилг дайча
Цунах дог ца лазачох.

Тахан долаш ва со аьнна
Гаргало д1атеттачох.
Эзделацар хийра ваьнна
Воахалургва яхачох.

Даьна, наьна б1аг1ар хьежа
Сискал берте кхухьачох,
Наьха тешам шийцар байна
Тийна наб еш улачох.

Бериханов Джабраьил

Кортеи мотти

1урра ше сомабаьлча
Керто метта
1уйре дика йийцай.
Делкъа ха хилча
Ди дика дийцад.
Ена кхаьчай
Хоза сайре -
Керта метта
Сайре дика йийцай.

Яьннай ха-зама:
Керто метта
1уйре дика,
Ди дика,
Сайре дика ювцаш,
Эздел лелош,
Сийдеш хиннад.

Ч1оаг1а цецбаьннаб цох мотт,
Хаьттад кертага:
- Алал бакъдар:
1уйре дика,
Ди дика,
Сайре дика ювцаш,
Эздел лелош
Ба хьо ч1оаг1а,
Со ма барий
Декхарийла
Хьона т1ехьа
Сийдеш латта,
Мотт а ма лувргбац
Корта ца хуле,
Х1ана ду 1а,
Сий са селла?

- Даьра мотт -
Жоп деннад керто, -
Селла ч1оаг1а хьа сий ду аз.
Бала ца безача
К1алт1абаьнна,
Харцо йийца,
1а се бохабайтар кхераш.

Вышегуров Мохьмад.