IV. ЙоIи Безамах Лаьца Иллеш

ЙоIи гIайгIане илли

Тxьайса улл шо, са гаьннара гIанаш,
Я ловзаш сенца са, къиза тар.
ЦаI дика да-кх, гаьнадаьлар Iанаш,
Юха яйзар сона, миккхала гIар.

Да диша дадаш, са тешаме гIиш,
Цара а дайзтар, шоай хало.
БIаьстенца IадоагIа керда хиш,
Амма атта дIахецац бало.

КIудал йица, йода cо хий да,
Амма да цун баьде бос.
Eлхаш латта cо, дога а даьттIа,
Ба, бе боалаш, везачунна гIоз.

Вайна дIаваьлар, вайна дIаваьлар,
ВоагIаргвий-те, хетт аз хийга.
БIаьсте хьоца-м, дика дар доагIар,
Ле сона жоп, са дошо лийг.

Везаш ва сона, везаш ва сона,
Могаргдац, из воацаш яха.
Даьла, деха аз, лораве из вочоа,
Мала деза хьона согара саха.

Тxьайса улл са, безама гIанаш,
ВоагIаш вара цхьа баьре сихха.
Савар вий-те, хеттар аз пхьанаш,
Унзара бIаргашца аре сога лийра.

ХийтIадамаш, шоаш дуладелар,
Дего хьахьехар, дац дика хоам.
ХIаьта а нидз гIортабаь, со тешар,
Укх вахара, дайра тахан, чам.

ДIатxьовса дега гIанаш, са хоза буне,
ХIанз езац шун морзал, шун гIий.
ДIатxьовса дега бIаьсте, къиза дуне,
Сона эшац шун аре, шун сатемза хий.

Номаче, 05. Мутхьол 2011 шу


тaр (я) - дремота
миккхал (да) - филин
гIиш (да) - мечты
гIоз (ба) - кольцо
гIий (да) - мечтa

Къиза гуйреца, ханна йитар Iа со

Са бIаргаш лечкъаца хьона, хиннадоацар,
Доацар ма леха, хьона хIаьта а корадергдац.
Дехке варгва хьо, ма дувца бакъадоацар,
Ма леха, со морга хьона наькъа тIа нийсалургьяц.

Ма миска хьежа тахан сигалена дог са,
Зовза гIа боaккхаш, йода со урамаш тIа дIа.
Ма баьде хет сона хьа сибат, бийса са,
Eха-еха йода со тахан, хьо уллув воацаш, цхьа.

Со яц хьона елхаш, хьо ма тешaлахь,
Хьа бIаргах тешар со, тешар со хьох.
Хьо вар сох велаш, са миска балаьх,
ЛадувгIал, хьайга, гаьний гIаш, фа йох.

Дукха ха я, аз гIайгIане дIахийца,
Къиза гуйреца, хала дале а, аз хьо дIахецаргва.
Мел дика хиннав, яргьяц со вIалла а йица,
Мичча хана, со дагаюхаш, теша со, хьо хургва.

Са Мосалкхе, сона довзац хIанз хьа сибат,
Вешта, кизгач, довзац сонa сай тишабенна бос.
Iайца арах тхьовса, массадола дийнат,
Ма тишабеннаб, кулга тIа доала хьа гIоз.

Да, къиза дуне, да Iаьржа вахар хьа,
Со яц хьона бехке, бехке яц хьона со.
Шийла денош да, да шийла бIаргаш хьа,
Амма хьона наIалт аьннар, яцар со.

Номаче, 07. Мутхьол 2011 шу


Мосалкхе (я) - Москва
кизга (да) - зеркало
дийнат (да) - живое

Мерза-къахьа бешкомар санна

КIай лоа тIа уллаш мо бешкомар,
Со яцар мерза, яцар со къахьа.
Малхаца лепаш санна жовхьар,
Ма сийрда лепар совдaмац са.

Амма хьона из тоъаш дацар,
Со овдал яр, ховш яцар со.
Аз гешта дергда хьона, са везар,
Мичча хана, со дагаюхаш хургва хьо.

Хьай миска, IажагIа солсагIаьлеш,
Ма ле сона, дезац, дита Iа хьайна.
Безамий сира, сатемза талгIeш,
Кхы дувцаргдац хоза хабар вайна.

Бекарга бутт, ма хьежа сел къиза,
Со бехке яц, co бехке яц.
Цун безам кач делар сона низзагIа,
Сона вийзар, сайре, из хиннавац.

Вай безам шелалца шоладелар,
Лоа тIа улашду бешкомар мо.
ДIахеца со тахан, деха аз, везар,
Са са ма даа, ма йоае со.

Номаче, 17. Мутхьол 2011 шу


бешкомар (я) - малина
совдaмац (да) - чертополоховка
солсагIаьлеш (да) - тюльпаны
талгIeш (я) - волны
бекарг (ба) - май

НАЬХА, ВЕЗАР СА

Ма етт сона къиза, хьа гуйрес шод.
Iаьржа сигалено техар дегаь гIод.
Да пхаьнаш Iувжаш, къаьнарa нод.
Хацар сона-м, хьо тахан мича вода.

Сай бIаргаш къайла, елха со миска.
Тамашийна Iехаш да тахан хьа циска.
Бийсано хийцар ший тешаме гIирса.
Седкъаш хьежаш да унзаро, бирса.

Хьа багар дешаш, мерза ундар мо,
Ма писаме хийлар, са везар, хьо.
Сен духьa ийдаьд Iа сона ер даьреш.
Кхыераш хьона езаш хилач ареш.

Сона-м локха Iа, къаьнара иллеш,
Хала садетташ, ва хьо, везар, леш.
Цун цIенош хьармакхах дизад хьал.
Сона дита, вода хьо из йолача, бала.

Номаче, 27. КIимарс 2011 шу


нод (я) - гной
ундар (да) - отрава
писаме - жалкий

ТIехьбиса Безам

Чаьрлато яздаь, хоза китабаш,
Дийшад аз тоъал, делха са дог.
Я наькъат гIолла, гIайгIане йодаш,
Шоан ховрe, безама со мишта хьог.

Ма къиза ба наха, цара Iаьржа уйлаш,
Човхадo са са, са хоза буне.
Са нанийна, бе доалшаду сулхаш,
Ва, хьо сел къиза, хIанад дуне.

Са сен рикъцIенош, даьсса латташ,
ДIаухаш латта, укх заман ха.
Воккхасаг а ва, йизза вордa тетташ,
Таханар вахар, чIоагIа хала-м да.

Чаьрлатий дешаргда-кх, китабаш,
Массаволчоах дог сай лочкъа а даь.
Безамах лаьца хоза-м хул оапаш,
Мичча хана, са везар, еларгья Iа ниI.

Номаче, 20. Ардар 2011 шу


Чаьрлат - Шарлотта Бронте
рикъцIенош (да) - вокзалы
ворда (я) - арба

Яц со бехке

Хьо вода, сона сира дуташ денош,
Безам са, оакъинг мо дохадaь.
Сатемза лела вай маьлхара синош,
Вода хьо, со тахан цхьа йита.

Со яьгIа, сахьаташ вай юхадоахаш,
Вай Iуйре хьалац, гIерта со.
Вай меноташ я со, юхайоахаш,
Амма царна согат дукха вий-те хьо.

Ма даькъаза латта, сайре хьа,
Фа де аз, дIагIо со, ниI тохаш.
Ма дог эттIаду сона, хьармакхаш хьа,
Дий-те дуне вай, унзаре дохаш.

ДIавода хьо, сох бехке саг яь,
Бехка болаш, яцар со вIалла.
Йода куро маьшен, са дог дохадаь,
Латта со садоахаш хIанза, халла.

Номаче, 11. Тушоли 2012 шу


оакъинг (да) - стекло
хьармакхаш (да) - розы

Ха сацач

Ха сацач дийнах, вай безам,
Из лехаш хургвий-те хьо.
Хеташ хул ер дуне къиза-м,
Езачоа везаро тохаш мо пхо.

Са мерза гIанаш, хоадмаде,
Вай седкъий ма доаде.
Лакхера малайкаш хьежаш да,
Тешац вай ираз долаш хургда.

Ховш хила хьо, везаш ва,
Сай дог, хьона дIалургда аз.
Хьо воацаш дезаш дац гIа,
Даьсса дуне, хьа оаз доацаш.

Ха сацач дийнах, безам вай,
Хургйий-те из лехаш со.
Хьармакхаш Iаьржаделач кIай,
Со йита, юхаверзача хьо.

Номаче, 24. Аьтинг 2012 шу

Со елхаргьяц тIаетталуш

Безам шайтIаш когашк кIал тесса,
Вода хьо юха, са човнаш хоаеш.
Са ховха дог, лаьтта Iо а кхесса,
ХIара дийнац, хул хьо со йоаеш.

Ва сел хьо хала, хIана хьувза,
Йоацаш аттагIа дале маьрша гIо.
Эшац, тIаветталуш, гIаьлe увза,
Аз хоаддергда вайца, гаргало.

Наьха хабара, со кхерац, везар,
Кхера синах хьа, хьа варах.
Хьа бIаргашк латта, кхы йола езар,
Седкъа лоталургбац, со яларах.

ДIагIо, со елхаргьяц тIаетталуш,
Хьона сардам тIехьа, боаккхаргбац.
Ханашца хургба лазар са лаьгIалуш,
Дог даьсса хьа сона, эшаш дац.

Номаче, 09. КIимарс 2012 шу

Безаман йоачан

Йоачан эттар юха а къиза,
Согате бIаргашца хьо хьежар.
Даьра из йолач виха-м веза,
Дог са миска юха а дежар.

ГIерт хьо бахьан даккха юха,
ГIаьле корзагIаваьнна увзаш.
Сох лечкъа эшац хьона юхь,
Оапаш хьай беламе бувцаш.

Со ювцаргьяр, хов сона, нах,
Наьха везар са дега тIа вежач.
Из йолач кхохь Iа са яхь,
Согат вац, дог кашач а дежач.

Хьо вита, со-м дIагIоргьяр,
Гаргала наха хьовзам ца бар,
Хьоца ираз дайна вахар,
Со кхычунца дика-м товргьяр.

Номаче, 06. Моажол 2012 шу

Моатишк лар

Во тIачувхаш сона, везар са,
Ма хала хул из са дегаь ла.
Бирсо тIахьежаш а бIаргаш хьа,
Магац сона иштта яха, ва...

Безаман моатишка хьармакхаш,
Мерзолгаш даггара кхохьаш.
Урам тIа гIолла из кура йодаш,
Уллув са цIенда цунца водаш.

Со-м хьа яппараш кхабал яц,
Са дога хьаста, мара а вац.
Iадаташ лархIар, сесаг я,
ХIаьта мара-м, ший лоIамац ва.

Кераст хиларах, я из дика,
Хьакхал во я-кх гIалгIай лийг.
Со эрсочунг хьажач фу дар,
Iа луш боаца безам цунг бар.

Эшац цун совяьнн хьа зизаш,
Да сона арсамакхаш эрсий мегаш.
Кура яц со, хьа моатишка санна,
Ловш йоагIа со хьа, овдала бегаш.

Из гIалгIаца, хIаьта эрсийца со,
Хетт аз маьре сенна йигар Iа со.
Наха гIалгIай куц гойтар духьа,
Дика-м йовз хIаьта а замана юхь.

Бакъда, иштта со кхеяь яц,
Тешам кхабар хьона, кхы дац.
Ле Iа моатишка безам са,
Деттаргда аз сайна мел мога са.

Номаче, 16. Лайчил 2012 шу


моатишк (я) - руссачка
мерзолгаш (я) - конфеты
арсамакхаш (да) - васильки

Хийра поацолг

Еза со яхаш, Iа ма лейе,
Поацолгаш ма кхахьа хьа.
Са дог хьестадеш, ма тейе,
Хабараш даьсса эшаш дац хьа.

Хьайех баьри дото хеташ,
Куро хьежаш тIа, ма лел.
Овдала яц, я со дика кхеташ,
Хийра волаш, со йолач ма вел.

Сай дог долаш, я со зIамсаг,
Со Iехае ма гIерта хьо.
Я со эздий тайпан кхалсаг,
ХIаьта мискачарах ва хьона хьо.

Хьожаргьяц со корах ара,
ГIоттаргьяц тайжа набарах яьнн.
Сона хургвац хьох майра мара,
Леларгва хьо даим гаьна.

Дезац поацалгаш хьа ховха,
Хьо а везац сона, дIагIо.
Iехаш я юха дега довха,
Де сона дац хьа а цхьаккха гIо.

Номаче, 26. Нажгамсхой 2013 шу

хийра - чуждая
поацолг (да) - ромашка
леде - обмануть
теде - успокоить
тайжа - спокойный
довха (я) - улар

это как же хорошо надо знать ингушский язык....спасибо!

Йода кхычунга маьре

Йода, йода маьре кхычунга,
Дог диссад са беша хьа.
Хала елаш хьежа со цунга,
Са бIаргашк латтар да сибат хьа.

Везаш хиннар хьо ма вара,
Хьона ма декар аз ховха иллеш.
Вай дог-уйла цхьа тара,
ХIанз сох хиннар я наьха неш.

БIаьсти къиза дог са човхадеш,
Кeрар ваккха хьо гIерташ дIа.
Къайла дане бIаргахиш Iоадеш,
Шорттига хеца веза хьо дIа.

Йода, йода маьре кхычунга,
Ма хала да из кхела ла.
Безама дош ца оалаш сайчунг,
Наьха везараца езаргья та.

Зизаш матардоалаш, денош
Ухаргда дог лаьгIадеш са.
Коа са ловзаш дукха бераш,
БIаргаш гуш хургда сона хьа.

Номаче, 16. Мутхьол 2013 шу

Гуйрен фиан

Фиан тIа бIаргатIадамаш легадеш,
Ма къиза мукъам лерга кхета.
Шортта бIаьстеш тешамац оаеш,
ЦIен хозале тахан Iаьржа хета.

Цун кхы йола теник еза хIанз,
Безаман хьармакхаш сира йокъ.
Укх вахараца хьо даиман Iаманз,
Ма тешаме хиланзар мерза шокъ.

Ва дог, ма хила сел кура, сонта,
Ва дуне, ма хьежа сел унзаре.
ДIахо яха нидз лохаргба аз,
Дагаюхаргья цун юха а Наьсаре.

Аз бутаргбац терканза бала,
КIезига-дукха лаьгIалургба ала.
Теник а хулац тикачар санна,
Хинна бераш да вай, къаданна.

Фиан тIа бIаргатIадамаш легадеш,
Моажа чокхий сайна тIадийха.
Дагах гуйрен сурташ юха а деш,
Хьо цIаьхха безаме дагавийха.

Номаче, 02. Аьтинг 2013 шу


фиан (я) - фортепиано