I. Са уйлаяьздараш - Са маьлхара уйлаш

[Sapral Mikail]

Хьа кашач, бута аз безам сай

Аз битар каш, хьа къахьа безам,
Хьа Iаьржа хьармакхаш,
Хьа сатемза дуне.

Хьона дитар аз, сай боахам,
Сай миска рувгIанаш,
Сай дега чура буне.

Дезац сона, хьа деха наькъаш,
Хьа унзара денош,
Е дорза иллеш.

Дезац хьа ираз дайна гIанаш,
Хьа меттаза пхаьнаш,
Е гIайгIане беш.

Ма хьежа сога, юха верзаргвац,
Хьа цхьогала бIаргаш,
Дайзар сона дика.

Теш ма теша, юха хьожаргвац,
Сона кхы эшац дешаш,
Аз йийцар Iадика.

Каш дитар аз хьа, морзала хьаж,
Сона дезац хьа сибат,
Хьа дика мел дар.

Са кугашка кIал, шоршашду гIаш,
Хьона дута аз сай бат,
Сай велакъажар.

Номаче, 17. Саькур 2011 шу


хьармакхаш (да) - розы
рувгIанаш (да) - иллюзии
дорза - дерзкие
гIаш (да) - листва

[Sapral Mikail]

Безаман Йилбаз

Безам ма баре, аз лиха хиннар,
Яцар хьа ираз дайна яппараш.
Хьоца-м сона ираз дайнадацар,
Хьона дута аз наьха хабараш.

ФуннагIа дича, хьо раьза яцар,
Из дезац-кх, из сога товш дац.
Цхьабакъда, со къарлуш вацар,
Хьона фусуман ала эшаш бац.

Кхело ши ший язду бокъонаш,
Лазаш Iийна далар са маьженаш.
Хьона дута аз, хьа сира денош,
Амма сайца дIахьо маьркIаженаш.

Мекъа сайренаш, хьона дута аз,
Дарий шамдаш дута аз хьона.
Со-м вацар вай безаман йилбаз,
Дитар аз безама денош хьона.

Аречкъорда хьайнa арах хазача,
Со дагавуха ма гIерталахь.
Со морга хьайнa юха бIаргавайча,
Садакъа, вIалла а ма юхалахь.

Номаче, 19. Саькур 2011 шу


йилбаз (да) - черт
яппараш (я) - брань
шамдаш (я) - чемоданы
аречкъорд (да) - полевой жаворонок

[Sapral Mikail]

Къиза Саькура Бyтт

ГIалгIай къама, дилха дола бIаргаш,
Теша со, къонгашта дийцалургдац.
Къиза саькура беттa, цо Iаьржа дийнах,
ТIаэтта Iоажал, наха йийцалургьяц.

ГIалгIай валара никъ, саькура беттa,
Берий, лаьтта тIа, деха улл теник,
Миска наьна дога, цу мел хала садетт,
Эрсий, мехка дас, техар дега чу диг.

ГIалгIай мохк, оаха Iадик ювцац,
Хьо бита, болхаш бац хьа нах.
Дохк латтаргда, тхо юхадерзалца,
Хургда тIехьа, Тийрка хий чам, къахьа.

Салтий топ, тIахьеж букъа чу са,
Хьийша наха мо, дуга тхо доаде къиза.
Цхьаккха дацар даь во, амма хано,
Хеттац вайга, мала дика е во хиннав.

Наха-м байра дукха арах, таьзет доацаш,
Уж дIаболла, ха ма хиннаяц.
Дигар тхо, цхьаккха бехка боацаш,
Дай лаьтташ, хIанзза хьаденнадац.

Ма къиза хиннад, хьо тхоца вахар,
Мичча хана, дай искаро, бокъо лургья.
Вай лаьтта тIа Iехаш бола михьар,
Халкъа бала йица, теша со, дIагIоргба.

Номаче, 21. Саькур 2011 шу


саькур (ба) - февраль
Iоажал (я) - смерть

[Sapral Mikail]

ГIайгIане Фодам

Яьсса латт хьа фодам,
Латт сатийна бийса.
Цун деший къиза тIадам,
Даьссаделар хьа киса.

Хьа безаман паьринг,
Цу а йоайира ший дикале.
ГIатта йода чоапилг,
Шийца йица хьа хозале.

Пенах сурт хьалъулл,
Хьа гIайгIане хий.
Вешта, сатийна улл,
Вай сира мукъаман гIий.

Зийболгий бос,
Ма хувцаденнад юха.
Амма, хьо я-кх хоза,
Фордай коачалац бухь.

Седкъашк, ма дувцла,
Вай къайла хIамаш.
Хьай дега ниI, ма къовла,
Ма оаде хийтIадамаш.

Номаче, 22. Саькур 2011 шу


фодам (я) - подиум
паьринг (я) - фея
зийболг (да) - фиалка



Хьо Кхайкаер - ГIайгIанега

Хьа наькъа тIа кхера хила, са безам бацар,
Безамий денош цхьаненна-м дезац, дегаза.
Рийкъонахий дуне тIа вIалла хиннабацар,
ДIахийта хьай сайренош Iа тахан, даькъаза.

ХийтIадамаш ма гулде, са миска дега тIа,
Сиралца ма боабе, деха аз, седкъий хоза бос.
Са дегача бIаргагургдац хьона къиза Iа,
Ма миска боага хьа ала тахан, докъадаь дос.

Ма кхайка, гIайгIанега кхайкаш хувлац,
Хьа дилха бIаргаш, шоаш деррига хьааргда.
ДIакъастаргаволаш, дукха хIамма-м дезац,
Гой хьона, со тахан хьоха дIакъастлуш ва.

Хала а дале, сатоха, теша со, мичча хана,
Со морга хьа Iаьржа наькъа тIа нийсалургва.
Со дагавухаш хила мега хьо бийсан, гIанах а,
Ма елха сел къиза, ираз дуне тIа дукха-м да.

Номаче, 26. Саькур 2011 шу


рийкъонах (ва) - кавалер
сирал (я) - серость
дос (да) - дрова

[Sapral Mikail]

Гуйре я са безаман ха

Хов сона, Iай юкъе, шийла Iай юкъе,
ЦIе хьармакхаш лергдолг, сона хов.
Тешаш вацар, бехке ма ве со Iуйкъе,
Бала ма бе сона, була ма бе юха дов.

Ма хьеж сел къиза, са агой денош,
Шийла мух, ма бетт хьай йиткъа шод.
Шоай къизалца доамаде са гIанаш,
Из доацаш, Iувжаш я са човний нод.

ХIара саг, безам боацаш, дехке воал,
Амма ваьланцар со дехке вIалла а.
Мерза хиттай сона шийла, кхаьча боал,
ХIаьта-м дайзтар Iа сога чам хьай бала.

Аз лиха хиннар, хьа рузкъа-м дацар,
Хьа никъ са бацар, са дацар хьа дуне.
Iа санна шийла, хьо са хиннаяцар,
Гуйре хиннай са ха, са тешаме буне.

Номаче, 26, Саькур 2011 шу


Iуйкъе (я) - предрассветное время
агой денош (да) - декабрьские дни

[Sapral Mikail]

Мутхьолий Денош

Я бIаьстен ха, чIоагIа хоза ха,
Мутхьолий денош, хьастаду дуне.
Ва оалхазараш, шо сенна Iеха,
ЦIагIа да шо, дац шо ялсамале.

МархгIургIалг гу сона арайоалаш,
Цу дегIалг малхага гIертабу.
Дa даькъастий буне хоза тоалуш,
Лоамашк гу сона халхавоалаш Iу.

Миска йода Iа вай, нидз a боацаш,
КIай ювргIа шийн тIехьа лестабеш.
Керда бос хувцаш латта баьцаш,
Гаьнаш латта ший чIонакаш ювстаеш.

Шовда а хийцар ший илли гIарт,
Iодода цун хий сихалена чехка.
ХIара дийнато лаьцар шoaйл барт,
Лу ший сердал бийсан сийрда седкъа.

Я мерза ханаш, мутхьолий ханаш,
Са дог, ма дала сел корзагIа хьо.
Керда дахь сона бIаьсте ший гIанаш,
Ший хозалац, юха гIад а вyгаш со.

Номаче, 01. Мутхьол 2011 шу


мархгIургIалг (я) - нарцисc
даькъастий - кавказская
чIонaкаш (я) - почки
гIарт (я) - ритм

[Sapral Mikail]

Хьай Сердал Я Сона, Наьсаре

Са дега гIала, хьа бIаргаш хувцаденнад,
Хьа баьде урамаш сона тахан йовзаш яц.
Укх тамашийна михо, мала хоамаш деннад,
Согат ма де, дика доацар, вIалла а дац.

Хиннай хьо хоза, сона дагадоагIа из дика,
Хиннадац хьа денош, соца-м къиза.
ХIаьта а безам боацаш, йийцар Iадика,
Йийцар Iадик, зIамига беро, къиза.

Шераш ловзац, хьестац шийла денош,
Малха арабаьлач, дагаюхар хьо.
Шерашца хувцаденнад хьа цIенош,
Амма вIалла а хувцавеннавац хьона со.

Сай берале, аз хьона дитадар,
Сай гаргал наха, битабар гIала хьона.
Сай дог, сай са, хьона Наьсаре дитадар,
ХIанз сердал хьа, кхы хIама-м дезац сона.

Номаче, 08. Мутхьол 2011 шу

[Sapral Mikail]

sigalbargash.jpg

СигалбIаргаш

Ма хоза хьеж шо согах сигалбIаргаш,
Шо мо зизаш, дуне тIа кхы дац.
Баьцашта юкъе, сийна-сийна бIаргаш,
Шун хозале сона йийцалургьяц.

Тушолий бетта, зIамига бераш мо,
Ведолге тIа да шо михоца ловзаш.
Шоай хабарца Iехаве, ма гIерталаш со,
Дукха ха я сона, шо зизалгаш довзаш.

Даьлий етталгаш, чуэца оаш, бийсан,
Нокхармозашца Iуйран барта хьалоац.
Раьза хула шо латташ яле йоачан,
Мел чIоагIа догIа делхе, из новкъа а дац.

Шох лаьца дукха дийцад сона фаьлгаш,
Дахкалергаш, да шуна аре сийна.
Са бIаьстий зизалгаш, безаман къонгаш,
Сигалега хьежаш, дагIа шо сатийна.

Номаче, 05. Тушоли 2011 шу


сигалбIарг (ба, да) - незабудка
даьлий етт (ба) - божья коровка
нокхармоз (ба) - пчела
йоачан (я) - непогода
дахкалерг (да) - незабудка

[Sapral Mikail]

Безаман Бурчолг

Латташ ба, вай беха бурчолг,
ДагадоагIий хьона безаман хий.
Улл хьал, беха, къаьнар хоамчолг,
Цхьаннахьа лелаш да сатемза гIий.

Ма гIерта са дегач чуяьла,
Са бIаргашка чухьежаш кIоарга.
Со сайга дIа вита Iа, дIаяьла,
Са фоарта ца тувсаш хьай тIарга.

Са урамаш я хьежаш миска,
Ва ховш дика, со цара хьал.
Ма тамашийна Iеха тахан циска,
Ма дагIац дог цхьаккха хIам кхал.

Ма де тахан къамаьл, ма де,
Дукха езагIа я сона сай къорал.
Еле, дIахьо къинош хьай де,
Гоам ца далийташ сона борал.

Со теш, йицлургья тахан-кхоана,
Вай моттигаш, мерза гIанаш.
Мичча, велхаш вац со укх хана,
Шийла хетац сона бирса Iанаш.

Сай дог шана кIал лочкъадергда,
Сага цунца бала хургбоацаш.
Сатох, кхоана-ломма со а леpгва,
Хьона сагото вIалла а хургайоацаш.

Номаче, 09. Тушоли 2012 шу


бурчолг (ба) - качели
хоамчолг (ба) - почтовый ящик
урамаш (я) - улицы

[Sapral Mikail]

Ва нана

Дог делха, дог эттIа,
Хьо елхаш яйча, вa нана.
Да хала, садетта,
Хьа дегаь лийтач тIана.

Хьа дега цхьоал,
Iувжаш, даиман елхаш.
Хьа вахара поал,
Бацар вIалла кхалхаш.

Хьа зама, дегаза,
Хьийкхай, унзара михаш.
Лаьттай хьо юханза,
Ца зувш даькъаза бийсаш.

Делха дог са, кхераме,
Хьо елхаш яйча, вa нана.
Яц кхел хьа беламе,
Къиза-м хиннав хьа кан а.

Номаче, 15. Тушоли 2012 шу


тIана (я) - куколка
цхьоал (я) - одиночетсво
поал (ба) - ворожба
кхалха - скончаться
кан (вa) - король